Μελιταία

Ιστορικό Πλαίσιο

 

Νόμισμα της Μελιταίας 

Η ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΛΙΤΑΙΑ 

 Νόμισμα της Μελιταίας

 

Η θέση της αρχαίας Μελιταίας, μιας από τις σημαντικότερες πόλεις της Αχαΐας Φθιώτιδας εντοπίζεται στα ανατολικά του σύγχρονου ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος της επαρχίας Δομοκού, στους βόρειους πρόποδες της Όθρυος, πλησίον του μυθικού ποταμού Ενιπέως. Αν και από γεωπολιτική άποψη ανήκε στην Αχαΐα Φθιώτιδα δε φαίνεται να διατηρούσε ιδιαίτερες σχέσεις με τις άλλες αχαϊκές πόλεις, ενώ αντίθετα, ήδη από τον 5ο αι. π.Χ., συνδέθηκε στενά με την πόλη των Φερών. Η στρατηγική της θέση, μιας και ήλεγχε την οδική αρτηρία που ένωνε, μέσω των Θαυμακών, τη Θεσσαλία με τον Μαλιακό κόλπο, τις Θερμοπύλες και τη Νότια Ελλάδα, καθώς και μια σειρά δικαστικών διευθετήσεων ανέδειξαν τη Μελιταία σε κυρίαρχη πόλη στην περιοχή του οροπεδίου του Δομοκού και της δυτικής Αχαΐας Φθιώτιδος.

 

Achaia Fthiotis

 

 

Το 424 π.Χ. ο Βρασίδας, στρατηγός της Σπάρτης, συνάντησε στην Μελιταία απεσταλμένους από την Θεσσαλία προκειμένου να τον βοηθήσουν να διασχίσει αυτός και τα στρατεύματά του με ασφάλεια την Θεσσαλική γη στην πορεία του προς τη Θράκη. Το 394 π.Χ. ο Αγησίλαος της Σπάρτης νίκησε σε ιππομαχία επί του όρους νότια της Μελιταίας στην θέση «Αγκαθίτσα» το θεσσαλικό ιππικό και έστησε τρόπαιο ως ανάμνηση της νίκης του. Από τον 4ο αι. π.Χ. συμμετείχε ενεργά στη Δελφική Αμφικτιονία αποστέλλοντας τον ένα από τους δύο ιερομνήμονες που εκπροσωπούσαν την Αχαΐα Φθιώτιδα. Εκτός όμως από ιερομνήμονες η Μελιταία είχε πρέσβεις και σε άλλες πόλεις αλλά και ξενοδόκους, μάρτυρες οι οποίοι μετέβαιναν σε γειτονικές πόλεις προκειμένου να επιλύσουν συνοριακές διαφορές που προέκυπταν μεταξύ των πόλεων αυτών και επιλύονταν από ξένους δικαστές. Κατά τη διάρκεια του Λαμιακού Πολέμου, οι συμμαχικές δυνάμεις μετέφεραν στην καλά οχυρωμένη πόλη της Μελιταίας τον εξοπλισμό τους, ενώ από τα μέσα του 3ου αι. π.Χ  εισέρχεται στους κόλπους της Αιτωλικής Συμπολιτείας και μάλιστα το 223/2 π.Χ. ο Άρχιππος από τη Μελιταία κατορθώνει να ανέβει σε ένα από τα ύπατα αξιώματα των Αιτωλών, αυτό του γραμματέα του Κοινού. Στον 3ο αι. δημιουργείται μια Συμπολιτεία μεταξύ της Μελιταίας και της μικρότερής της Πήρειας, του σημερινού Πετρωτού.  Το 217 π.Χ. ο Φίλιππος ο Ε’ ύστερα από μια αιφνιδιαστική επίθεση απέτυχε να καταλάβει την πόλη εξαιτίας του μεγάλου ύψους των τειχών της. Στα χρόνια της Αιτωλικής Συμπολιτείας ο Αμύναδρος, βασιλιάς των Αθαμανών έδωσε στην πόλη 42.000 δραχμές προκειμένου να επισκευάσει τα τείχη και τις πύλες της.  Επίσης από τη Μελιταία καταγόταν ο Φοξίδας, στρατηγός του Πτολεμαίου του Φιλοπάτωρα της Αιγύπτου, ο οποίος πολέμησε στο πλευρό του έχοντας 8.000 οπλίτες υπό την εποπτεία του στη μάχη της Ράφια στη Συρία κατά του Αντίοχου του Γ’ το 217 π.Χ. Το 86 π.Χ. έξω από τα τείχη της Μελιταίας συναντήθηκαν τα στρατεύματα των Ρωμαίου στρατηγών Σύλλα και  Φλάκκου χωρίς όμως να συγκρουστούν μεταξύ τους.

 
 Η πόλη ήταν ισχυρά οχυρωμένη με τείχος πάχους 3.80μ. περίπου. Χωριζόταν με εσωτερικό τείχος σε άνω και κάτω πόλη και στο ανώτερο σημείο δέσποζε η ακρόπολη.  Ο Στράβων αναφέρει ότι το παλαιότερο όνομα της πόλης ήταν Πύρρα και ότι στην αγορά της υπήρχε ο τάφος του Έλληνα, γιου του Δευκαλίωνα και της Πύρρας. Η πόλη φαίνεται να κατείχε μια αρκετά μεγάλη έκταση η οποία κάλυπτε περίπου 462 km2, τα όρια της οποίας είναι γνωστά με αρκετή ακρίβεια χάρη στις επιγραφικές μαρτυρίες και κατά κάποιο τρόπο φαίνεται να είχε υπό τον έλεγχο της τις γειτονικές πόλεις Πήρεια, Φιλιαδώνα, Καράνδες και Χαλαί.  Η Μελιταία άκμασε από τον 5ο αι. π.Χ. μέχρι και την Ρωμαϊκή εποχή. Μάλιστα στα χρόνια του Καρακάλα, αρχές 3ου αι. μ.Χ., ονομαζόταν και Σεβαστή, τίτλος  που τον κατείχαν λίγες πόλεις, όπως η Λάρισα, η Λαμία και η Υπάτη, δείγμα της δύναμης που είχαν αποκτήσει οι πόλεις αυτές εκείνη την εποχή. 

Η ονομασία της Μελιταίας

Η ονομασία της Μελιταίας σχετίζεται με τον παρακάτω μύθο ο οποίος αναφέρεται από τον Αντωνίνο Λιβεράλις (τέλη του 1ου με 3ο αιώνα μ.Χ) στο έργο του "Μεταμορφώσεων Συναγωγή". Το έργο αυτό ασχολείται με μεταμορφώσεις ανθρώπων και ζώων και διασώζει σπάνιες ελληνόφωνες μυθικές παραλλαγές και τοπικές διαδόσεις.

Ο μύθος του Μελιτέα

 Μετάφραση

 

Ο Δίας και η νύμφη Οθρυίδα απέκτησαν ένα γιο, τον Μελιτέα. Αυτόν η μητέρα του τον εγκατέλειψε στο δάσος φοβούμενη την Ήρα, επειδή συνευρέθηκε με τον Δία. Το παιδί, με απόφαση του Δία, δεν πέθανε, αλλά μεγάλωσε τρεφόμενο από μέλισσες.

Το βρήκε, βόσκoντας τα πρoβατά του, ο Φάργος, γιος του Απόλλωνα και της νύμφης Οθρυίδας, η οποία γέννησε τον Μελιταία στο δάσος. Θαυμάζοντας τον όγκο του σώματος και επιπλέον τις μέλισσες μετέφερε το παιδί στο σπίτι του, όπου το ανέθρεψε με πολύ φροντίδα και το ονόμασε Μελιτέα, επειδή ανατράφηκε από τις μέλισσες. Θυμήθηκε μάλιστα, έναν χρησμό, με τον οποίο κάποτε ο Θεός του είπε ότι θα σώσει κάποιον που είναι αδερφός του και τρέφεται από τις μέλισσες. Μεγαλώνοντας γρήγορα το παιδί έγινε γενναίος άντρας, κυβέρνησε πολλούς κατοίκους της περιοχής και ίδρυσε μια πόλη στην Φθία, την οποία ονόμασε Μελιταία. Στην πόλη αυτή έγινε τύραννος και αλαζόνας, τον οποίο οι μεν ντόπιοι ούτε καν τον κατονόμαζαν οι δε ξένοι τον ονόμαζαν Τάρταρο. Όταν μάθαινε ότι κάποια ντόπια κοπέλα ξεχώριζε για την ομορφιά της, την έπαιρνε και συνευρισκόταν μαζί της με τη βία, πριν από το γάμο.

Κάποτε, λοιπόν, διατάχθηκαν οι υπηρέτες του να πάρουν την Ασπαλίδα, την κόρη του Αργαίου, ενός από τους επιφανείς άνδρες της πόλης. Η κοπέλα, μόλις μαθεύτηκε η είδηση αυτή, κρεμάστηκε πριν φτάσουν οι απεσταλμένοι του Μελιτέα. Και ενώ δεν είχε ακόμα μαθευτεί η πράξη της, ο Αστυγίτης, αδελφός της Ασπαλίδας, ορκίστηκε ότι πρώτα θα τιμωρήσει τον τύραννο και μετά θα κατεβάσει το σώμα της αδερφής του. Αφού φόρεσε γρήγορα την ενδυμασία της Ασπαλίδας και έκρυψε στο αριστερό πλευρό το ξίφος, δεν έγινε αντιληπτός, επειδή έμοιαζε με παιδί. Αφού μπήκε στο σπίτι σκότωσε τον τύραννο που ήταν άοπλος και αφύλακτος.

Οι Μελιταιείς τον μεν Αστυγίτη στεφάνωσαν και συνόδευσαν με παιάνες το δε σώμα του τυράννου το πέταξαν και το βύθισαν στο ποτάμι, το οποίο από εκείνη την εποχή αποκαλούν Τάρταρο. Το σώμα τις Ασπαλίδας ψάχνοντάς το με κάθε τρόπο, δεν μπόρεσαν να το βρουν για να το θάψουν επισήμως. Με τη θέληση του θεού εξαφανίστηκε και  αντί για το σώμα εμφανίστηκε ένα ξόανο στημένο δίπλα σε αυτό της Άρτεμης. Οι ντόπιοι ονόμασαν αυτό το ξόανο Άρτεμη Αμειλήτη Εκαέργη, στο οποίο κάθε χρόνο οι κοπέλες της πόλης κρεμούσαν μια κατσίκα που δεν είχε γεννήσει, γιατί και η Ασπαλίδα ήταν παρθένα όταν απαγχονίστηκε.

Τελευταία νέα

Αντάμωμα χωριανών και φίλων της Μελιταίας Δομοκού

Αντάμωμα χωριανών και φίλων της Μελιταίας Δομοκού Κυριακή 12 Φεβρουαρίου 2017 13:00 το μεσημέρι Στις Νύμφες

Περισσότερα...
Αντάμωμα χωριανών και φίλων της Μελιταίας Δομοκού

Χοροεσπερίδα Πολιτιστικού Συλλόγου Μελιταίας

Μελιταία Σάββατο 6 Αυγούστου 2016 Τραγούδι: Νίκος Βλαχοδήμος, Παναγιώτης Πετεινός - Ιωάννα Τσαούση Κλαρίνο: Γιάννης Γκόριτσας

Περισσότερα...
Χοροεσπερίδα Πολιτιστικού Συλλόγου Μελιταίας

ΜΟΝΟΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ

Πολιτιστικός Σύλλογος Μελιταίας Δομοκού Κυριακή 27 Ιουλίου 2014 ΜΟΝΟΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ Μουσείο ΒρέλληΣπήλαιο ΠεράματοςΠαλιά Πόλη Λίμνη Παμβώτιδα (Ιωαννίνων) Αναχώρηση από Λαμία: 6:00π.μ. Αναχώρηση από Μελιταία: 6:30π.μ. Συμμετοχή: 20 € Καταληκτική ημερομηνία 23 - 7 - 14

Περισσότερα...
ΜΟΝΟΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ

Γενική Συνέλευση Πολιτιστικού Συλλόγου Μελιταίας

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΕΛΙΤΑΙΑΣ Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μελιταίας καλεί τα μέλη του, να προσέλθουν στην Γενική Συνέλευση του Συλλόγου την Κυριακή 13 Μαρτίου 2016 και ώρα 12:00 το μεσημέρι στην αίθουσα του Πρώην Κοινοτικού γραφείου Μελιταίας. Κατά την συνέλευση θα συζητηθούν τα εξής θέματα: Oικονομικός απολογισμός των πεπραγμένων του έτους 2015. Πρ...

Περισσότερα...
Γενική Συνέλευση Πολιτιστικού Συλλόγου Μελιταίας